Digitaal of papier? Dat is de grote vraag in boekenland. Hoewel je snel geneigd bent te denken dat alles vroeg of laat digitaal zal zijn, moet er nog wel wat gaan gebeuren voordat mensen massaal op het e-boek overstappen.

Eerst even wat cijfers uit Nederland. Volgens GfK is 2009 het jaar dat in Nederland het e-boek is doorgebroken. Bol.com was de eerste grote Nederlandse partij die met een e-book/e-reader propositie kwam. Het resultaat is dat in 2009 in heel Nederland 37.000 e-readers werden verkocht en 110.000 e-boeken. Mooie aantallen. Toch? Het is een aantal waar geen benchmark voor is, maar iets zegt me dat het verschil tussen de Nederlandse verkoop van e-boeken (110.000 verkochte e-boeken in 2009) en de Nederlandse verkoop van papieren boeken (49 miljoen verkochte papieren boeken in 2009) wel enorm groot is. Het aandeel van het e-boek is in Nederland daarmee 0,22%.

Dan even de VS. Daar lijkt het wel hard te gaan. In de kerstperiode van 2009 verkocht Amazon meer digitale boeken dan papieren. En een maand na de lancering van de iPad zijn er al 1.500.000 e-boeken op de iPad verkocht.

Het momentum lijkt er te zijn, maar toch stappen we in Nederland nog niet massaal over. Hoe komt dat? Volgens mij is hiervoor een aantal redenen te bedenken:

1. Prijs. Zonder blikken of blozen vraag Bol.com nagenoeg dezelfde prijs voor een e-boek als voor een papieren boek. Dat valt niet uit te leggen, omdat de kosten voor productie en distributie van een e-boek nihil zijn. Dat is dezelfde reden dat het nieuws op de sites van kranten ook (nog) gratis zijn. Natuurlijk moeten e-boeken niet gratis worden, maar zo rond de helft van de prijs van een papieren boek moet zonder productie- en distributiekosten toch wel zijn uit te komen? Dit argument negeert Amazon overigens ook volledig, want het prijsniveau van e-boeken ligt daar ongeveer op hetzelfde niveau als van de paperback versie.
2. Markt. De Nederlandse boekenmarkt lijkt voor een groot deel de e-boeken te negeren. Bol.com is de enige grote speler die op grote schaal e-boeken aanbiedt. Logisch dat ze dan ook niet massaal verkocht worden.
3. E-reader. Er zijn zoveel verschillende e-readers die allemaal op andere platforms draaien en allemaal verschillende formaten e-boeken gebruiken. Welke moet je nemen? Het lijkt hetzelfde probleem als dat speelt op de mobiele markt, waar iedere telefoon fabrikant een eigen ecosysteem met apps opzet. Het resultaat: de consument snapt er geen moer van. Waar Amazon met een eigen e-reader enorm vroeg (in 2007) de markt betrad en de standaard zette voor de VS, daar wachtte Bol.com 2 jaar en koos voor Sony waardoor er een hoop mensen met andere e-readers buiten de boot vielen.

Los van het feit of je een boek op een scherm wil lezen, zijn er nog wel wat hordes te nemen voordat e-boeken in Nederland echt massaal verkocht worden. Wel interessant dat (na Apple en de iPad) Google zich nu op deze markt gaat roeren. Deze zomer lanceren zij Google Editions: een online boekenwinkel voor e-boeken. Deze boeken zijn op meerdere e-readers te lezen. Dat zou direct mijn 2e en 3e argument teniet doen. En Google kennende zullen zij ook nog wel wat stappen maken op het eerste punt.